Quy trình để có một sản phẩm đá mỹ nghệ

Khâu trọn phôi: đây là khâu khó nhất trong nghề làm khu lăng mộ bằng đá , khâu này đòi hỏi người thợ đá phải có kinh nghiệm lâu năm mới làm tốt được. Người thợ đá phải nghe được tiếng kêu của khối đá sau đó mới đưa ra kết luận xem bên trong có bị nứt thối không. Ở làng đá Ninh Vân thì có rất nhiều người làm tốt công việc này.

Phần làm thô: sau khâu trọn phôi, đá sẽ được chuyển vào xưởng chuyên chế, ở đây những người thợ đá với những công cụ cầm tay, đục đẽo cho thành khối sản phẩm cần làm, Khâu nay tương đối đơn giản nên thường giao cho những người thợ đá mới vào nghề.

Khâu làm tinh: Đá làm thô xong sẽ được những người thợ đá giỏi đi vào chi tiết. Đến khâu này đòi hỏi người thợ phải tỉ mỷ không sẽ làm sai lệch tạo ra một sản phẩm đá mỹ nghệ không đẹp về tính thẩm mỹ. Khâu mài bóng: đây là khâu cuối cùng để tạo ra một sản phẩm mẫu lan can đá đẹp . Khâu này thường do những người phụ nữ đảm nhận.

Trải qua hàng chục năm, nghề giá cuốn thư đá ở xã Quảng Tiến, huyện Trảng Bom ngày nay đã qua thời thịnh vượng. Hiện các cơ sở đá chỉ hoạt động cầm chừng, số nghệ nhân đã giảm nhiều so với trước.

Cơ sở điêu khắc đá đá mỹ nghệ của anh Nguyễn Hữu Dần ở ấp Quảng Phát đang phải thu hẹp sản xuất. Sản phẩm bán ra chậm do người mua thắt chặt chi tiêu, có lúc lợi nhuận làm ra chỉ đủ để xoay vòng, trả lãi ngân hàng. Mặc dù đã có chính sách cho vay kích cầu đầu tư, nhưng cơ sở của anh không tiếp cận được. Nguyên nhân chủ yếu do không có tài sản thế chấp và phải phụ thuộc vào đơn đặt hàng. Cơ sở điêu khắc đá của anh  không thể xây dựng được phương án sản xuất khả thi. Đồng thời giá cả một sản phẩm giá bán lăng mộ đá  mỹ nghệ đều xuống, trong khi đó giá vật tư lại tăng.

HTX điêu khắc đá Đài Nguyên mới qua một năm hoạt động đã phải giải thể. Nguyên nhân do thiếu vốn, chậm đổi mới về cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động, thiếu thợ lành nghề, lúng túng trong việc tìm nguồn hàng, thậm chí có lúc thu không đủ chi. Ông Trần Văn Nguyên – nguyên Chủ nhiệm HTX cho biết hầu hết ngân hàng đều từ chối cho HTX vay vì lý do không có tài sản thế chấp. Trước đây, khi HTX gặp khó có thể đến “gõ cửa” liên minh HTX, nhưng mới đây chính liên minh cũng từ chối cho HTX vay với lý do tương tự. Nguồn vốn không tiếp cận được, trong khi chi phí sản xuất tăng, giá nguyên vật liệu, nhân công, đều tăng gấp đôi.

Hiện nay nhiều cơ sở đang tiếp nối nghề đá nhưng vẫn chưa mộ đá mỹ nghệ nắm bắt được thị trường và chưa thoát ra được cách làm theo kiểu gia đình. Hầu hết các cơ sở hiện vẫn làm theo hình thức: hàng nhiều thì mướn thợ, hàng ít thì gia đình tự làm.

Để ngành thủ công mỹ nghệ phát triển, ngoài sự nỗ lực của doanh nghiệp cần có sự can thiệp của nhà nước để hỗ trợ về vốn, mặt bằng và các cơ chế chính sách đặc thù. Theo đó, công tác xúc tiến thương mại, quảng bá hàng hóa giá mộ đá ninh bình cũng phải được đặt lên hàng đầu để thu hút các đối tác nước ngoài trực tiếp đến Việt Nam. Đây cũng là cách để sản phẩm đá mỹ nghệ cạnh tranh hơn về giá, tránh tình trạng người sản xuất hưởng ít, còn các khâu trung gian mặc sức ép và làm giá.